Wstęp

Legion Ukraiński, znany również jako Oddział Wojskowy Nacjonalistów, to ukraińska formacja wojskowa utworzona w 1939 roku w wyniku współpracy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) z niemiecką Abwehrą. Jego powstanie miało miejsce w kontekście agresji Niemiec i ZSRR na Polskę oraz w obliczu trudnej sytuacji politycznej i militarnej Ukrainy. Legion, mimo że formalnie zorganizowany i przeszkolony, nie odegrał znaczącej roli w działaniach wojennych, a jego historia jest przykładem skomplikowanych relacji między Ukrainą a Niemcami w okresie II wojny światowej.

Utworzenie i organizacja Legionu

Po upadku Ukrainy Karpackiej wiele jednostek siczowych zdołało uciec przed niewolą węgierską. Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) podjęła działania mające na celu zorganizowanie obozu dla byłych żołnierzy w Bratysławie oraz innych ośrodków treningowych w Alpach i Austrii. Niemieckie władze, dostrzegając potencjał militarny ukraińskich ochotników, zgodziły się na utworzenie batalionu wojskowego. W czerwcu 1939 roku OUN nawiązała kontakt z Abwehrą, co doprowadziło do decyzji o sformowaniu Legionu Ukraińskiego.

Legion miał liczyć 250 żołnierzy i otrzymał kodową nazwę „Bergbauern-Hilfe” (BBH). Na jego czele stanął Roman Suszko, a nadzór polityczny sprawował dr Jarosław Baranowśkyj. Pomimo chęci OUN do dalszej rozbudowy Legionu, sprzeciw wyraziło Oberkommando der Wehrmacht. Ostatecznie o przyszłości jednostki zdecydowano podczas konferencji w Jełowej we wrześniu 1939 roku.

Szkolenie i przygotowania

Szkolenie Legionu odbywało się w różnych lokalizacjach, począwszy od Saubersdorf w Austrii po niemieckie ośrodki wojskowe, takie jak Nysa i Wrocław. Legion składał się z dwóch batalionów (kureni), które były dowodzone przez Osypa Karaczewskiego i Jewhena Hotowycza. Ochotnicy rekrutowani byli głównie spośród byłych siczowców oraz ukraińskich emigrantów. Początkowo jednostka była wyposażona w mundury gwardii kanclerza Austrii Kurt Schuschnigga. Przed rozpoczęciem wojny legionistom przydzielono umundurowanie Wehrmachtu, co miało na celu ich lepsze wkomponowanie się w niemieckie siły zbrojne.

W momencie zakończenia szkolenia Legion liczył około 300 osób. Planowano, że oddział zostanie przerzucony na tereny ukraińskie, gdzie miałby pełnić rolę bazy dla przyszłych oddziałów partyzanckich. Jednakże brak zdecydowania ze strony niemieckich władz dotyczących wykorzystania Legionu skutkował zmianami jego przeznaczenia.

Udział w inwazji na Polskę

1 września 1939 roku wybuchła II wojna światowa, a Legion Ukraiński został formalnie przydzielony do działań bojowych. Uczestniczył w niemieckiej inwazji na Polskę jako część 14 Armii gen. Wilhelma Lista, stacjonując na Słowacji przed przekroczeniem granicy polskiej. Oddział maszerował przez tereny południowo-wschodniej Polski, jednak szybko okazało się, że zamiast działać ofensywnie, Legion został skierowany do pełnienia funkcji pomocniczych.

Legion przeprowadził kilka ataków na polskie garnizony oraz niewielkie oddziały Wojska Polskiego. W dokumentach zachowały się raporty mówiące o zdobyciu przez Legion licznego sprzętu wojskowego, takiego jak armaty czy karabiny maszynowe. Mimo to jego rola w konflikcie była ograniczona przez zmieniające się plany niemieckiego dowództwa oraz zaangażowanie ZSRR po podpisaniu paktu Ribbentrop-Mołotow.

Rozwiązanie Legionu i dalsze losy

Po agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 roku Legion Ukraiński został rozwiązany, a jego członkowie zostali skierowani do różnych formacji paramilitarnych pod kontrolą niemiecką. Część legionista trafiła do Werkschutzu – straży przemysłowej pilnującej zakładów zajętych przez Niemców, a inni do Bahnschutzu – straży kolejowej oraz Hilfspolizei.

Członkowie Legionu weszli także w skład dwóch ukraińskich batalionów: „Nachtigall” i „Roland”, które uczestniczyły w ataku na ZSRR w 1941 roku. To pokazuje, że mimo zakończenia działalności Legionu jako jednostki wojskowej, jego członkowie nie zaprzestali angażować się w działania wojenne po stronie niemieckiej.

Zakończenie

Legion Ukraiński jest ważnym elementem historii Ukrainy w okresie II wojny światowej oraz przykładem skomplikowanych relacji między Ukrainą a Niemcami. Jego powstanie i działalność obrazują dążenie ukraińskich nacjonalistów do uzyskania niezależności oraz trudności związane z politycznymi układami tamtych czasów. Mimo że Legion nie odegrał znaczącej roli militarnie podczas inwazji na Polskę, jego historia pozostaje ważnym świadectwem losów Ukrainy i jej mieszkańców wobec wyzwań tamtego okresu historycznego.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).