Wstęp
Palecznik chiński (Decaisnea insignis) to interesujący gatunek rośliny z rodziny krępieniowatych, który pochodzi z południowo-wschodniej Azji. Jego naturalne środowisko obejmuje północno-wschodnie Indie, Mjanmę, Nepal, Bhutan oraz Chiny, gdzie rośnie w wilgotnych lasach i zaroślach na wysokościach dochodzących do 2600 m n.p.m. W Polsce palecznik chiński jest rzadko spotykany, ale można go znaleźć w kolekcjach ogrodów botanicznych, gdzie jest uprawiany jako roślina ozdobna. Owoce tej rośliny są jadalne, choć ich smak określa się jako słodkawy, lecz mdły. W artykule tym przyjrzymy się morfologii, biologii oraz wymaganiom uprawowym palecznika chińskiego.
Morfologia palecznika chińskiego
Pokrój
Palecznik chiński występuje w formie małego drzewa lub krzewu o wyprostowanej i słabo rozgałęzionej strukturze. Jego korona ma kształt parasolowaty, a pędy są proste i dolną część mają ogołoconą z liści. W naturalnym środowisku palecznik może osiągnąć wysokość do 5 m, jednak w polskich warunkach jego wzrost ogranicza się do maksymalnie 3 m.
Liście
Liście palecznika są skrętoległe i nieparzysto-pierzaste, osiągające długość do 80 cm. Składają się z 13–25 listków, z których każdy ma długość do 15 cm. Listki są ostro zakończone i mają jajowaty kształt. Górna strona liści jest ciemnozielona, natomiast spodnia ma barwę niebieskozieloną, co sprawia, że użyłkowanie jest wyraźnie widoczne. W okresie jesiennym liście przebarwiają się na żółto, co dodaje atrakcyjności tej roślinie.
Kwiaty
Kwiaty palecznika chińskiego są zebrane w długie grona o długości do 40 cm i mają średnicę od 3 do 6 cm. Charakteryzują się żółtozielonym kolorem oraz dzwonkowatym kształtem. Warto zaznaczyć, że palecznik jest rośliną rozdzielnopłciową – na jednym drzewie mogą występować zarówno kwiaty męskie, jak i żeńskie. Kwiaty żeńskie mają trzy słupki, natomiast kwiaty męskie pięć krótkonitkowych pręcików. Ciekawostką jest to, że młode okazy mogą produkować tylko kwiaty męskie, co zmienia się w kolejnych latach.
Owoc
Owocem palecznika jest mięsista torebka o kiełbaskowatym kształcie, która osiąga długość do 15 cm i szerokość do 3 cm. Owoce mają kolor niebieski, chociaż okazy z bardziej południowych rejonów mogą być żółtozielone. Zazwyczaj owoce zwisają po 1–3 na wspólnej szypułce i zawierają słodki, galaretowaty miąższ oraz dwa rzędy ciemnobrunatnych nasion o średnicy do 1 cm.
Biologia palecznika chińskiego
Palecznik chiński to roślina wieloletnia i fanerofit. W Polsce kwitnie od maja do czerwca, a owoce dojrzewają od września do października. Owoce te są jadalne i cieszą się zainteresowaniem ze względu na swoje unikalne właściwości smakowe. Po uszkodzeniu skórki owoców wydobywa się biały, śluzowaty sok, co może być interesującym doświadczeniem dla osób pragnących spróbować tej rośliny.
Systematyka palecznika chińskiego
Zgodnie z klasyfikacją systematyczną zawartą w The Plant List oraz Flora of China gatunek ten reprezentuje monotypowy rodzaj Decaisnea. W przeszłości niektórzy botanicy wyodrębniali pod nazwą D. insignis odrębny gatunek znany jako palecznik himalajski, który różnił się żółtawymi owocami. Natomiast rośliny o niebieskich owocach uznawano za osobny gatunek – Decaisnea fargesii.
Uprawa palecznika chińskiego
Wymagania uprawowe
Palecznik chiński nie jest w pełni mrozoodporny w polskich warunkach klimatycznych; dlatego najlepiej uprawiać go w cieplejszych rejonach południowo-zachodniej Polski (strefa klimatyczna 6b–7b). Arboretum Wojsławice potwierdza jego zadowalającą odporność na mrozy; nawet po całkowitym przemarznięciu roślina może odrodzić się od korzeni. Młode drzewka powinny być osłonięte przed zimowym chłodem. Palecznik preferuje gleby przepuszczalne, żyzne oraz średnio wilgotne o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym czy lekko kwaśnym. Stanowisko powinno być słoneczne lub półcieniste.
Rozmnażanie
Nasiona palecznika wymagają stratyfikacji przed zasiewem. Najskuteczniej kiełkują pod szkłem lub folią; przez pierwszą zimę powinny być przechowywane w temperaturze powyżej 0 °C. Nasiona kiełkują dobrze i równomiernie, co czyni je odpowiednimi do rozmnażania także przez letnie sadzonki pędowe.
Zakończenie
Palecznik chiński to niezwykła roślina ozdobna o ciekawych cechach morfologicznych i biologicznych. Jego oryginalny wygląd oraz
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).